Entre bisturis, escolhas e mundos possíveis

a medicina como prática ontopolítica nas sociedades contemporâneas

Autores

DOI:

https://doi.org/10.22456/1984-1191.147462

Palavras-chave:

Annemarie Mol, Ontologia Prática, Cuidado, Medicina

Resumo

Este artigo propõe uma reflexão antropológica sobre a medicina como prática social e ontopolítica, com base na obra de Annemarie Mol. Argumenta-se que Mol rompe com a visão da medicina como representação de entidades biológicas fixas, enfatizando a produção de doenças, corpos e cuidados em práticas clínicas situadas. Discute-se a multiplicidade ontológica das doenças, a performatividade das tecnologias médicas, os efeitos normativos dos protocolos e a crítica à lógica da escolha individual. Em vez de entender a clínica como aplicação de saberes universais, propõe-se vê-la como espaço de composição de mundos, onde o cuidado emerge da improvisação, escuta e responsividade. A medicina é abordada como dimensão central das sociedades contemporâneas, marcada por disputas, exclusões e possibilidades de reinvenção. O texto contribui para repensar o cuidado, a saúde e o corpo além dos paradigmas biomédicos tradicionais.

Downloads

Não há dados estatísticos.

Referências

BERG, Marc. Order(s) and Disorder(s): Of Protocols and Medical Practices. In: MOL, Annemarie; BERG, Marc (Eds.). Differences in Medicine: Unravelling Practices, Techniques and Bodies. Durham; London: Duke University Press, 1998. p. 226-247.

DESPRET, Vinciane. Our emotional makeup: ethnomethodology of the emotions. New York: Other Press, 2004.

LATOUR, Bruno. Science in Action: How to Follow Scientists and Engineers through Society. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1987.

MOL, Annemarie. Eating is an English Word. Durham; London: Duke University Press, 2024.

MOL, Annemarie. Eating in Theory. Durham; London: Duke University Press, 2021.

MOL, Annemarie. Corpos múltiplos, ontologias políticas e a lógica do cuidado: uma entrevista com Annemarie Mol. Entrevista concedida a Denise Martin, Mary Jane Spink e Pedro Paulo Gomes Pereira. Comunicação, Saúde, Educação, v. 22, n. 64, p. 295-305, 2018.

MOL, Annemarie. Política ontológica: algumas ideias e várias perguntas. In: NUNES, João Arriscado; ROQUE, Ricardo (Orgs.). Objectos impuros: experiências em estudos sociais da ciência. Porto: Edições Afrontamento, 2008. p. 21-43.

MOL, Annemarie. The Logic of Care: Health and the Problem of Patient Choice. London; New York: Routledge, 2008.

MOL, Annemarie. The Body Multiple: Ontology in Medical Practice. Durham; London: Duke University Press, 2002.

MOL, Annemarie; LAW, John. Complexities: An Introduction. In: MOL, Annemarie; LAW, John (Eds.). Complexities: Social Studies of Knowledge Practices. Durham; London: Duke University Press, 2002. p. 1-22.

MOL, Annemarie; VAN LIESHOUT, Peter. Ziek is het woord niet: Medicalisering, normalisering en de veranderende taal van huisartsengeneeskunde en geestelijke gezondheidszorg, 1945–1985. Amsterdam: Amsterdam University Press, 2008. (Amsterdam Academic Archive).

PIGNARRE, Philippe. Les deux médecines: La médecine et les guérisseurs. Paris: Les Empêcheurs de Penser en Rond, 1995.

PUIG DE LA BELLACASA, María. Matters of care in technoscience: assembling neglected things. Social Studies of Science, v. 41, n. 1, p. 85-106, 2011.

STENGERS, Isabelle. Another Science is Possible: A Manifesto for Slow Science. Cambridge: Polity Press, 2018a.

STENGERS, Isabelle. Uma Outra Ciência é Possível: Manifesto por uma Desaceleração das Ciências. Tradução de Luiz Alberto Oliveira. Rio de Janeiro: Bazar do Tempo, 2018b.

WILLEMS, Dick. Inhaling Drugs and Making Worlds: The Proliferation of Lungs and Asthmas. In: MOL, Annemarie; BERG, Marc (Eds.). Differences in Medicine: Unravelling Practices, Techniques and Bodies. Durham; London: Duke University Press, 1998. p. 105-117.

Downloads

Publicado

2026-03-29

Como Citar

PEREIRA, Pedro Paulo Gomes. Entre bisturis, escolhas e mundos possíveis: a medicina como prática ontopolítica nas sociedades contemporâneas. ILUMINURAS, Porto Alegre, v. 26, n. 72/2, p. 291–314, 2026. DOI: 10.22456/1984-1191.147462. Disponível em: https://seer.ufrgs.br/index.php/iluminuras/article/view/147462. Acesso em: 10 set. 2026.